Việt Nam – Trung Quốc thúc đẩy hợp tác công nghệ chiến lược và nhân lực

Trong khuôn khổ chuyến thăm cấp Nhà nước tới Trung Quốc của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, chiều ngày 15/4/2026, tại trụ sở Bộ Khoa học và Công nghệ Trung Quốc (Bắc Kinh), Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân đã làm việc với Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Trung Quốc Trần Gia Xương với sự tham dự của lãnh đạo các đơn vị chức năng hai bên và đại diện Đại sứ quán Việt Nam tại Trung Quốc.

Tại buổi làm việc, hai bên đi thẳng vào các vấn đề cốt lõi nhằm thúc đẩy hợp tác khoa học và công nghệ. Sau đó, về định hướng hợp tác, hai bên trao đổi về việc tiếp tục phát huy vai trò của cơ chế Ủy ban hỗn hợp về khoa học và công nghệ trong điều phối, kết nối và tháo gỡ các rào cản. Nội dung trao đổi cũng đề cập đến việc xác định các lĩnh vực ưu tiên có tính đột phá, tạo giá trị gia tăng cao.

Đáng chú ý, tại buổi làm việc, 2 bên đã trao đổi về khả năng thiết lập cơ chế hợp tác đối với các công nghệ chiến lược ở cấp Chính phủ, hướng tới xây dựng danh mục công nghệ ưu tiên hợp tác song phương.

Hai bên cũng đề cập việc chia sẻ kinh nghiệm trong quản lý các công nghệ mới nổi, như trí tuệ nhân tạo và dữ liệu theo hướng “chấp nhận có kiểm soát”, đồng thời thúc đẩy hình thành mạng lưới tài trợ nghiên cứu quốc tế và cơ chế công nhận lẫn nhau về đánh giá khoa học.

Ở mảng nghiên cứu và đào tạo, trọng tâm được đặt vào việc nâng cao năng lực nghiên cứu các công nghệ cốt lõi gắn với đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao. Hai bên trao đổi về mô hình “phòng thí nghiệm liên kết gắn với đào tạo sau đại học”. Theo đó, các trung tâm nghiên cứu chung vừa triển khai nghiên cứu tại các phòng thí nghiệm trọng điểm, vừa tham gia đào tạo sau đại học, đồng hướng dẫn nghiên cứu sinh và hướng tới cấp bằng liên kết. Cùng với đó là khả năng hình thành quỹ nghiên cứu chung với cơ chế tài trợ linh hoạt, cũng như việc tăng cường kết nối, chia sẻ dữ liệu nghiên cứu và hạ tầng thí nghiệm, tổ chức các diễn đàn khoa học quốc tế chuyên sâu nhằm thúc đẩy hợp tác ở tầm cao hơn.

Hai bên cũng trao đổi về hợp tác đào tạo nguồn nhân lực, trong đó triển khai các chương trình theo mô hình “project-based training”, cho phép học viên tham gia trực tiếp vào các dự án Việt Nam – Trung Quốc trong các lĩnh vực như trí tuệ nhân tạo, năng lượng, vật liệu mới và đô thị thông minh. Phía Trung Quốc tập trung đào tạo công nghệ lõi, phía Việt Nam đảm nhiệm thử nghiệm và ứng dụng.

Hai bên cũng trao đổi về cơ chế “cấy ghép” chuyên gia và các nhóm nghiên cứu mạnh, theo đó các nhóm nghiên cứu hàng đầu có thể sang làm việc tại Việt Nam trong thời gian từ 6 đến 24 tháng để hình thành các nhóm nghiên cứu hỗn hợp, gắn trực tiếp với các dự án chuyển giao công nghệ hoặc xây dựng dây chuyền sản xuất.

Bên cạnh đó, các chương trình hợp tác theo chuỗi từ nghiên cứu – chuyển giao – sản xuất cũng được đặt ra, nhằm giúp nhà khoa học Việt Nam tham gia nghiên cứu tại Trung Quốc và sau đó triển khai ứng dụng trong nước, đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận quy trình thương mại hóa công nghệ.

Về thúc đẩy đổi mới sáng tạo và hệ sinh thái, hai bên thống nhất định hướng chuyển dịch hợp tác từ tiếp nhận công nghệ sang đồng nghiên cứu, cùng phát triển các công nghệ cốt lõi. Các nội dung hợp tác được định hướng gắn với doanh nghiệp, thúc đẩy thương mại hóa kết quả nghiên cứu, mở rộng hợp tác sản xuất thử nghiệm và đồng phát triển sản phẩm hướng tới thị trường chung.

Trong nội dung làm việc, hai bên cũng trao đổi về việc tăng cường tham gia các diễn đàn chuyển giao công nghệ, chia sẻ kinh nghiệm xây dựng cơ chế chính sách và hoàn thiện các công cụ thúc đẩy đổi mới sáng tạo, trong đó có cơ chế xét chọn các giải thưởng khoa học và công nghệ.